A responsabilidade dos medios: o Cuarto Poder
O da terceira vía é xa un clásico. Terceiras vías érano os unionistas de O'Donell, fórono tamén os nazis alemás, e sono hoxe tanto os libdems do UK como os laboristas de Blair e Gordon Brown. Qué encerra, logo, o termo? Simplemente, é unha situación onde unha corrente de pensamento se opón ao poder que está no goberno (ou ao goberno que está no poder) máis renega tamén da "oposición" a este goberno/poder institucionalizado. Técnicamente, unha terceira vía, logo, defínese polo contexto e non pola ideoloxía. E o termo máis parecido que se me ocorre é alternativa.
Políticamente, é evidente que tódolos partidos, nalgunha ocasión, se autoconsideraron alternativa. Normalmente, lonxe do significado que eu critico, é simplemente unha autoafirmación diante do seu electorado, da súa xente; unha alternativa tamén é unha loita política contra a desmobilización.
Termos "confusos" tamén son cuarto poder e cuarto mundo. Cuarto mundo é un exercicio de hipocresía; é un eufemismo. Xustamente, o cuarto mundo é aquel grupo social que, aínda atopándose (xeográficamente) nun país considerado rico (ou económicamente solvente, cun alto PIB, cun IDH alto, etc) vive por debaixo dos lindares de pobreza. E por qué non lles chamamos pobres? Agora ben, unha das características máis interesantes desta xente, dende o ámbito dos estudos políticos, é que non adoitan nin querer votar (é unha característica europea) nin axuda para saíren da súa situación. Máis aló diso, sigo á pensar que as formas non trocan o fondo.

O Cuarto Poder é o obxecto deste artigo. De tódolos conceptos que aquí critico, é o que máis me custa atacar. É daquelas ideas polémicas: teño argumentos a favor desta denominación e argumentos en contra. A expresión "cuarto poder" acúñaa Edmund Burke (1729-1797), o famoso conservador inglés. Obviando a evidente crítica que se lle pode realizar a quen introduciu este concepto; Burke exerce de visionario ao dicir que os medios de comunicación poden exercer e exercen unha influencia moi grande na toma de decisións políticas. Sería, logo: executivo, lexislativo, xudicial e "prensa". Este último poder (agora nos prantexaremos se ó realmente), nos últimos tempos, foi interpretado mediante o concepto (xeralizado) de opinión pública ou de "intereses xeralizados". Esa opinión pública é maleable mediante: a) accións executivo-lexislativas por parte do goberno (ben comunicadas, iso sí) ou b) polos medios de comunicación. Ata aquí confirmaríamos a hipótese que prantexamos.
Pero, pecamos de inocentes pensando que os medios, por si mesmos, teñen poder? Debemos buscar "máns negras" detrás dos medios? Ou, por exemplo, as influencias que pode exercer un Banco ou unha entidade financieira son superiores ás que pode levar a cabo a opinión pública? Eu penso que os medios, por si mesmos, non teñen forza. A forza dalla a opinión pública, e eles retroaliméntase desa forza. A opinión pública convérteos en referentes, en actores válidos a considerar na loita polo poder (ou simplemente, na execución dunha política pública). Qué outorga inmunidade á La Voz de Galicia para mentir á sociedade galega atacando a uns colectivos determinados? Seguramente, a xente que esté detrás e a lexitimación do seu propio "nome" dentro da comunidade galega. É dicir, se agora un ultraconservador militante de Falanxe mercara o susodito xornal; credes realmente que ese xornal desaparecería dos bares? O poder dos medios, aparece nunha fase secundaria (hoxe en día que a información ven de moitas fontes diferentes) e non no seo da súa propia condición.
Darémoslle unha volta máis á tortilla. E se ese medio é PÚBLICO (pagado, entón, por todos e cada un dos contribuíntes)? Qué acontece se a CRTVG incorre nunha manipulación como a que demostrou o pasado domingo, 18 de Outubro? O cuarto poder convértese nunha mera acción executiva; o famoso sistema de check and balances froito da separación de poderes salta polos aires. Porque, en última instancia, un medio privado pode dar unha visión sesgada, deixar de informar para pasar a opinar, pode incluso transiverxar as palabras en favor da súa cosmovisión do panorama político. Iso, en cambio, non pode acontecer no eido público.
Por iso, e que non sirva de precedente, levántome para defender a pluralidade dese cuarto poder. Pero non o que está alentado por inversións de compañías eléctricas, nin o que está respaldado por ningún banco. Un sistema plural de información pública e privada, na que eses xornalistas tan valiosos e honrados (eses sí que son maioría, no ámbito xornalístico) que temos no noso país poidan, simplemente, contar o que pasa. E isto, foi o que pasou.





















